Anemurium, artık tanışma zananı geldi; DİYOR!

Mersin/Anamur

Adının, “Rüzgarlı Yer”, “Rüzgar Yelpazesi” gibi bir anlama karşılık geldiği, bilinen, Anemurium, geçmişten günümüze artık tanışma zananı geldi: DİYOR!

Mersin Valiliği ve İl Kültür Turizm müdürlüğünün bölgede yapmış olduğu çevre düzenlemesi ve temizlik çalışmaları sonrasında antik kent, Anemurium ziyaretcilerine kavuşmayı bekliyor.

Anemurium, “Rüzgar Yelpazesi”  Tarih ve arkoloği tutkunlarını selamlamaya hazırlanıyor

Mersin Kültür ve turizm İl Müdürü. Hakan Doğanay’ın ifadesine göre; Antik kentte yapmış olduğumuz temizlik çevre düzenlemesi ile ziyaretcilerin özellikle gece aydınlatmaları sayesinde Antik Kenti mistik ve cezbedici görsellerin oluşmasını katkı sağladık.

Anemurium Anadolu'nun güneyinde önemli bir liman kenti olan Anemurium; Antik Çağ'da Dağlık Kilikya (Kilikia Tracheia/Aspera) olarak adlandırılan bölgenin sınırları içerinde yer almaktaydı.

Anemurium adının kökeninin büyük olasılıkla Luwidilindeki “Annimura” sözcüğü olduğu düşünülmektedir. Adının, “Rüzgarlı Yer”, “Rüzgar Yelpazesi” gibi bir anlama karşılık geldiği, bunun da kentin bulunduğu yer olan ve sürekli rüzgar alan Anamur Burnu'ndan kaynaklandığı belirtilmiştir. Kentin ilk kez ne zaman ve kimler tarafından  kurulduğu  kesin  olarak bilinmemektedir. Anemurium adına ise ilk kez MÖ 4. yüzyılda yaşadığı düşünülen Antik Çağ coğrafyacılarından Pseudo Skylaks'ta rastlanmaktadır. Skylaks'ın “Anemourion Burnu ve Kenti” diye bahsetmesi kentin bu dönemde bilindiğine dair en erken işarettir.

    Coğrafi konumu itibariyle gerek doğudan batıya, gerekse kuzeyden güneye gidilen bir yol güzergahı üzerinde olması nedeniyle birçok antik yazarın ve seyyahın uğrak noktası olmuştur. Bu yönüyle Antik Çağ'da Anamur Ovası için bir pazar yeri ve idari merkez olan kent, Kıbrıs'a olan yakınlığı sebebiyle de bir ticaret merkezi rolü üstlenmiştir. Bu yüzden Hellenistik ve Roma Dönemlerinde, dağda yaşayan komşu kabilelerin ve Akdeniz'de yaşayan korsanların sık sık istilalarına maruz kalmıştır.

Bu baskın ve istilalar, dönem dönem kentin ekonomik refah seviyesini düşürmüştür. MS 38'de Roma İmparatoru  Caligula, Anemurium'un da içinde olduğu Dağlık Kilikya ile Lykaonia'nın bir bölümünü kapsayan bölgeyi Kommagene Kralı IV. Antiokhos'a (MS 38-72) vermiştir. Kent, MS 2. ve 3. yüzyılda en parlak ve zengin dönemini yaşamıştır. Bu zenginlik ve huzur ortamı, MS 260 yılında Perslerin (Sasaniler), bölgeyi işgali ile sona erer. MS 5. ve 6. yüzyıllarda diğer Bizans kentleri gibi zenginleşmiştir. Ancak MS 580 yılında yaşanan büyük depremle kentin, başta kiliseleri ve su kemerleri olmak üzere birçok yapısı hasar görmüştür.

Daha sonraki süreçte gerçekleşen Pers (Sasani) Savaşları (MS 611-628) ile Arapların, Kıbrıs'a gerçekleştirdiği akınlar (MS 649-653/654) kentin ekonomik durumunu ciddi ölçekte etkilemiştir. MS 660'lı yıllara ait bir grup sikke ile buluntuların sona ermesi, özellikle MS 7. yüzyıla ait çeşitli evlerin terk edilmesiyle ilişkilendirilerek azalan beşeri faaliyetlerin bir göstergesi olarak kabul edilmiştir. MS 8. yüzyılın başlarına gelindiğinde ise kentte yaşamın tamamen durma noktasına geldiği düşünülmekteydi. Ancak son yıllarda yapılan arkeolojik kazılarda ele geçen bazı buluntular 12. ve 13. yüzyıla kadar kısmen de olsa burada yaşamın devam etmiş olabileceğini göstermiştir.

Bu haliyle kent, 19. yüzyılın başlarından itibaren birçok seyyah, gezgin ve araştırmacının ilgisini çekmiştir. Kentten bahseden ilk kişi Albay F. Beaufort'tur. 1811 yılında kenti ziyaret eden Beaufort, kuleler, tiyatro, odeon, su kemerleri ve mezarlar hakkında gözlemlerini aktarmıştır. Daha sonra 1824'de W.M. Leake, 1876'da M. Collignon ve L. Duchesne, 1891-1892 yılları arasında R. Heberdey - A. Wilhelm Anemurium'u ziyaret etmişler ve kentteki yapılarla ilgili bilgi vermişlerdir. İlk bilimsel çalışma ise, kapsamlı olmasa da, 1962 yılında E. Alföldi-Rosenbaum başkanlığındaki bir ekip tarafından gerçekleştirilmiş. Söz konusu çalışmalar 1980'li yılların sonuna kadar belirli aralıklarla, farklı yabancı uzmanlardan oluşan ekiplerce (E. Alföldi-Rosenbaum, L.C. Smith ve J. Russsell) kazı, araştırma ve restorasyon faaliyetleri şeklinde yürütülmüştür. 1987 yılından 2016 yılına gelene dek herhangi bir çalışmanın yapılmadığı kentte, 2016 yılında Prof. Dr. Mehmet Tekocak başkanlığındaki bir ekip tarafından T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Selçuk Üniversitesi adına tekrar bilimsel arkeolojik kazı, araştırma ve koruma-onarım çalışmalarına başlanmıştır.

Kentte halen çatısına kadar ayakta birçok yapı ve yapı kalıntısını görebilmek mümkündür. Sarp ve tepelik bir arazi üzerine kurulan akropole (yukarı şehir) ait kalıntılar, antik kentin güney ucunda, denize doğru çıkıntı yapan, oldukça yüksek ve çevreye hakim burun kısmında yer almaktadır. Burası aynı zamanda “Anamur Burnu” olarak da adlandırılmaktadır. Akropolde; Hellenistik ve Orta Çağ'a ait sur duvarlarının yanı sıra birçok yapı kalıntısı (olasılıkla sarnıç, hamam, kilise vb.) bulunmaktadır.

Aşağı Şehir olarak adlandırabileceğimiz kuzey bölümde sahile yakın düzlükte ise kentin görkemli kamusal yapıları bulunmaktadır. Bunlar; odeon, tiyatro, bazilika, palaestra, 5 hamam, 4 kilise, su kemerleri ve surlar gibi yapılardır. Kenti batıda sınırlayan dağın yamaçlarında ise birçok mezar tipini bir arada görebileceğimiz geniş bir alanı kaplayan bölgenin en büyük nekropol alanı yer alır. Nekropol alanında farklı tipte birçoğu çatısına kadar korunmuş yaklaşık 350 adet mezar bulunuyor.